12180926_965266520212913_674598981_oMeestal wel. Je bent journalist als je informatie, meningen of ideeën aan het publiek bekend maakt”, ook als je niet voor een krant, tijdschrift of professionele website werkt. Ook als burger met een persoonlijke website kun je dus journalist zijn.

In de rechtspraak wordt iemand al snel als journalist gezien wanneer hij meer dan incidenteel meningen of feiten publiceert. De meest expliciete definitie is die van het Europese Hof in het Satamedia-arrest:

[Van journalistiek is sprake] bij de bekendmaking aan het publiek van informatie, meningen of ideeën tot doel hebt, ongeacht het overdrachtsmedium. Deze activiteiten zijn niet voorbehouden aan mediaondernemingen en kunnen een winstoogmerk hebben.

Ook een burger of groep mensen met een website vallen onder deze definitie. Eerder had onze Hoge Raad in het arrest Van Gasteren/Hemelrijk geconstateerd dat:

Inmiddels kan echter (mede) door de opkomst van het internet niet nauwkeurig meer worden omschreven wat in de hier bedoelde zin is te verstaan onder “de pers” omdat daardoor ook voor particulieren de mogelijkheid is ontstaan zich buiten de tot dan toe bestaande media tot een breed publiek te richten.
Heeft een journalist-blogger speciale rechten?

In Nederland heeft een journalist geen bijzondere rechten ten opzichte van andere burgers. Als de politie bijvoorbeeld een plaats delict afzet voor het publiek, mag ook de pers er niet in. Professionele journalisten die werken voor een massamedium kunnen vaak met hun politieperskaart wel naar binnen. Dit is een bijzondere afspraak tussen politie en de pers, geen wettelijk recht.

Een journalist kan zich wel beroepen op een verschoningsrecht: hij mag zijn bronnen beschermen en hoeft niet aan Justitie te vertellen wie dat zijn. En in uitzonderlijke gevallen kan een journalist strafrechtelijk vrijuit gaan als hij een strafbaar feit begaat in het kader van nieuwsgaring.

Persvrijheid is een belangrijke zaak, en van de pers wordt dan ook vaak meer gedoogd dan van anderen. Tegelijkertijd wordt dan ook een grotere zorgvuldigheid van journalisten verwacht. Een journalist mag bijvoorbeeld een onthulling publiceren en daarbij zijn bron geheim houden, zo bepaalde het Europese Hof van Justitie. Zo’n tip moet dan wel met de grootste zorgvuldigheid worden gebruikt.

Ook een journalist kan smaad plegen. De wet bevat een bijzondere bepaling: als de uitlating “ten behoeve van zakelijke berichtgeving” gedaan wordt, is het geen smaad. Een sensationeel stukje in een roddelblad kan best smaad zijn; een feitelijk verslag in de krant meestal niet.

Heeft een journalist-blogger bijzondere plichten?

Een journalist is voor de wet niet anders dan elke andere burger. Bij publicaties gelden dezelfde regels voor massamedia als voor individuele bloggers: wees zorgvuldig, check je feiten en zorg voor voldoende basis in de feiten bij wat je schrijft.

De beroepsgroep van journalisten kent wel bepaalde ethische principes (code of ethics) waar een goed journalist zich aan zou moeten houden. Zo is er bijvoorbeeld het principe dat je alleen publiceert wat je met twee bronnen kunt bevestigen. En beloof je een bron anonimiteit, dan houd je je daar ook aan. Een internationale gedragscode voor journalisten is de Code van Bordeaux. Er is ook een Gedragscode voor Nederlandse journalisten, opgesteld door het Nederlands genootschap van Hoofdredacteuren. Op basis hiervan is ook een Code of Ethics voor bloggers (Engelstalig) gemaakt. Zulke ethische codes zijn niet juridisch bindend, hoewel je bij een rechter wel zult moeten uitleggen waarom je afwijkt van iets dat veel van je collega’s ethisch verantwoord vindt.

Bron http://www.iusmentis.com/