Crowdfunding: de fiscale aspecten

ondernemendleven

ondernemendleven

Crowdfunding, het is een jong financieringstraject waarbij de crowd – een mensenmassa – veel kleine investeerders per persoon met een klein bedrag een project, een bedrijfsovername of een ondernemer financieren. Business angels are out, crowdfunding is in.
Crowdfunding ontwikkelt zich meer en meer als een alternatief voor kredieten bij de bank. Die laten een gat vallen, vooral bij de financiering van het midden- en kleinbedrijf met kredieten tot € 250.000. In dat gat springt crowdfunding. Waar crowdfunding tot voor kort nog neerbuigend werd getypeerd als de ‘online collectebus’, zien we tegenwoordig een explosieve groei. In 2010 haalden vijf incubators in totaal 50.000 euro op, in 2013 is dat opgelopen tot ruim 25 miljoen en voor 2015 wordt een ‘omzet’ begroot van 255 miljoen euro.
Bij het crowdfunden maakt de ondernemer die financiering zoekt – de projectinitiator – vaak gebruik van de sociale media. Of van een speciaal daarvoor opgezet platform. Van die platforms komen er steeds meer, met mooie namen als Wekomenerwel.nl, Geldvoorelkaar.nl, Share2start.com en nog veel meer. Die platforms bemiddelen, en vragen daar een vergoeding voor. Die fee kan een vast bedrag zijn, maar ook een percentage van het gefunde bedrag. In deze special worden de fiscale aspecten van crowd funding toegelicht.
Daarbij kijken we naar de fiscale gevolgen voor de drie bij crowdfunding betrokken partijen, per soort funding.
Wie is wie, wat is wat
Bij crowdfunding zijn drie partijen betrokken. Als eerste is dat de partij die financiering zoekt, hierna aangeduid als projectinitiator. Dat kan een ondernemer zijn, maar ook een kunstenaar, een vereniging, een goed doel, enz. De tweede
partij is de crowd, de grote groep individuele geldschieters, hierna ook wel de donateurs genoemd. De derde partij is het platform dat het crowdfunding organiseert of faciliteert.
Bij crowdfunding zijn de volgende soorten te onderscheiden, afhankelijk van wat de projectinitiator, de te financieren ondernemer, wil bereiken:

1. de projectinitiator wil een lening verwerven;
Het gaat hier om een eenvoudige geldlening: de crowd treedt op als geldschieter, de ondernemer als geldnemer. Een bekend platform voor deze vorm is Geldvoorelkaar.nl.
2. de projectinitiator zoekt participanten / mede aandeelhouders of belanghebbenden in zijn onderneming;
De crowd, de donateurs, worden participant en krijgen een aandeel in de onderneming van de initiator. De Nederlandse platforms Crowdaboutnow.nl en Mkb-crowdfunding.nl zijn hier actief.
3. de projectinitiator wil een product verkopen;
De ondernemer wil zijn project financieren door alvast (de nog te ontwikkelen) producten te verkopen. De crowd betaalt vooruit voor de later te ontvangen producten. Kickstarter is een platform waar kleine ondernemers en kunstenaars projecten en/of producten ter financiering aanbieden.
Daarnaast kan crowdfunding zich ook richten op het verkrijgen van schenkingen of giften voor een goed doel, of op het organiseren van een loterij. Deze twee vormen blijven buiten beschouwing in de special.
Fiscale aspecten
De verschillende soorten crowdfunding hebben voor de belastingheffing uiteenlopende gevolgen. Het verkopen van producten heeft andere fiscale gevolgen dan het opnemen van een lening of het participeren in een
onderneming.
Uitgangspunt in deze special is dat de projectinitiator een ondernemer is. Hij kan zijn bedrijf uitoefenen in een eenmanszaak, een BV of een actieve vereniging of stichting. De eenmanszaak is minder geschikt voor crowdfunding waarbij participanten worden gezocht. De eenmanszaak kan dan worden omgezet in een BV, of – steeds vaker – in een coöperatie.
De rechtsvorm van de projectinitiator bepaalt of de gevolgen in de inkomsten- of de vennootschapsbelasting vallen.
De crowd, de donateurs kunnen particulieren of ondernemers zijn. Zij kunnen vanuit privé handelen, of bedrijfsmatig. De ondernemende participanten kunnen onder de inkomsten- of vennootschapsbelasting vallen, afhankelijk van hun rechtsvorm.
Het platform bemiddelt bij het financieringstraject, zij screent de crowdfundingprojecten en vraagt voor die activiteiten een vergoeding. Deze activiteiten worden veelal bedrijfsmatig uitgeoefend: winst of verlies valt
onder de inkomsten- of vennootschapsbelasting.
Bij alle drie partijen speelt ook de omzetbelasting een rol.

Crowdfunding om een lening te krijgen
De projectinitiator zoekt een externe financier. Lukt dat, dan leent de crowd hem meer of minder geld, en die verwacht terugbetaling van de hoofdsom en een rentevergoeding.
Voor de projectinitiator is het ontvangen leenbedrag vreemd vermogen: de rente die hij de donateurs moet betalen, is als bedrijfskosten aftrekbaar op de winst. Deze vorm van crowdfunding is voor kleinere MKB-ondernemingen een ideale vorm om snel een financiering te vinden.
De crowd, de donateurs, zijn veelal particulieren. Zij moeten de waarde van de verstrekte geldlening in box 3 verantwoorden. Als het platform het gefinancierde project heeft gescreend en als een levensvatbaar project heeft aangemerkt, kunnen zij daar enige zekerheid aan ontlenen voor wat betreft de rentebetaling en aflossing van hun lening. Handelen de donateurs zakelijk, als onderdeel van hun bedrijfsvoering, dan behoort de geldlening tot hun ondernemingsvermogen / het vermogen van de BV: de rente valt in de ondernemingswinst. Komt het gefinancierde project niet van de grond en kan de projectinitiator zijn lening niet terugbetalen, dan kunnen zij die afwaarderen ten laste van de winst.
Voor wat betreft de omzetbelasting zijn de gevolgen overzichtelijk: het verstrekken van geldleningen, het bemiddelen bij kredietverlening, en de rentevergoeding op geldleningen zijn BTW-vrijgestelde diensten in het geldverkeer.
Als de donateurs particulieren zijn is het verstrekken van de lening geen ondernemersprestatie: de BTW komt sowieso niet aan de orde. Wordt de lening verstrekt door een ondernemer, dan is wél sprake van een prestatie in het economisch verkeer, maar die prestatie is vrijgesteld van BTW. Dat geldt ook voor de bemiddeling door het platform. De aan deze BTW-vrijgestelde prestatie toerekenbare voorbelasting op kosten en investeringen wordt buiten aftrek gelaten. Dat geldt ten dele ook voor de algemene kosten, die naar rato van de omzet of naar het werkelijk gebruik verdeeld moeten worden.

Crowdfunding om participanten in de onderneming te krijgen
Bij deze vorm van crowdfunding heeft de projectinitiator veelal de rechtsvorm van een BV of een coöperatie De donateurs verwerven aandelen in zijn BV of een lidmaatschap in de coöperatie en worden zo mede-eigenaar van een nieuwe of al bestaande entiteit.
De eenmanszaak is minder geschikt voor dit financieringstraject. Mede-eigendom in de vorm van een commanditaire vennootschap is weer wel mogelijk.
Voor de initiator betekent het ‘in huis halen’ van participanten dat hij de bedrijfsresultaten moet delen. De donateurs/participanten krijgen meestal geen of slechts een beperkte zeggenschap in de onderneming. De flex-BV biedt daartoe volop mogelijkheden, met aandelen met uitsluitend winst- of zeggenschapsrechten. Een participatie via een coöperatie komt steeds vaker voor. De coöperatie is een rechtspersoon, een bijzonder soort vereniging, waarin de leden samenwerken voor financieel gewin. De coöperatie kent
lidmaatschapsrechten. Bij crowdfunding via een coöperatie zijn de donateurs én de initiator vaak samen lid van de coöperatie. De coöperatie heeft dan verschillende soorten lidmaatschapsrechten: de donateurs hebben een
lidmaatschapsrecht dat voorziet in een storting in geld, de initiator heeft rechten die zien in de inbreng van een zakelijke activiteit of een ander initiatief. Samenwerking in de coöperatie heeft als groot voordeel dat de initiator en de donateurs zich gezamenlijk gaan inzetten om de onderneming succesvol te maken. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van de kennis en het netwerk van alle leden.
De gekozen opzet bepaalt of de participanten met hun investering voor de heffing van inkomstenbelasting in box 1, box 2 of box 3 vallen.
Als de donateurs bedrijfsmatig participeren, behoren de participaties tot hun ondernemingsvermogen en vallen die in hun winst uit onderneming in box 1. Baten behaald met de participatie zijn belast als winst uit onderneming, verliezen op de participatie zijn aftrekbaar op de eigen bedrijfsresultaten. Deze variant leidt vaak tot geschillen met de fiscus, met name als de participant een verlies in aftrek wil brengen. Participanten die voor deze optie gaan doen er verstandig aan hun fiscale positie vooraf af te stemmen met de bevoegde fiscale autoriteiten.
Als de donateurs / participanten een belang van 5% of meer verkrijgen in een van de door de BV uitgegeven aandelensoorten – al dan tezamen met hun partner of naaste familieleden – is sprake van een aanmerkelijk belang: de aandelen vallen bij de donateur in box 2. Dividend en winst bij verkoop is belast met 25%
aanmerkelijkbelang-heffing (dit jaar eenmalig met 22% over een voordeel van maximaal € 250.000 per aanmerkelijkbelang-houder). Die directe belastingheffing kan worden uitgesteld door als donateur de aandelen
niet rechtstreeks, maar via een persoonlijke houdstervennootschap te houden. Het dividend en de winst bij verkoop kan dan zonder belastingheffing – dankzij de deelnemingsvrijstelling – worden gerealiseerd. De donateurs die in privé (en samen met de partner en naaste familieleden) minder dan 5% van een soort
aandelen in de BV houden, moeten dat bezit in box 3 verantwoorden.
Ook bij deze variant speelt de omzetbelasting geen rol van betekenis: de participatie in een onderneming die beperkt is tot de geldelijke deelneming wordt voor de BTW niet gezien als een prestatie in het economische
verkeer. De onderneming waarin wordt deelgenomen is de belastingplichtige voor de omzetbelasting; eventuele winstuitkeringen blijven buiten de BTW-heffing.
Onder omstandigheden kan een participant als BTW-ondernemer worden aangemerkt op basis van de participatie. Dat kan zich – bij wijze van uitzondering – voordoen bij een participatie in een maatschap, een vennootschap onder firma, een commanditaire vennootschap of bij een coöperatie. In dat geval is de
BTW-voorbelasting op de kosten die de participant voor dit project maakt, in aftrek te brengen. Als de onderneming van de participant uitsluitend BTW-belaste prestaties verricht bestaat een volledig recht op aftrek van voorbelasting.

Crowdfunding om producten te verkopen
Ondernemers kunnen crowdfunding ook inzetten om producten te verkopen nog voordat die gemaakt of anderszins beschikbaar zijn. De donateur doet een betaling en krijgt daarvoor een tegenprestatie – meestal onder tijdsbepaling – op levering van een of meer producten. Die tegenprestatie kan klein, symbolisch, of reëel zijn in verhouding tot de donatie.

Bij deze opzet behoren de door de projectinitiator ontvangen bedragen tot zijn omzet. Alle kosten inclusief die hij maakt om deze omzet te verkrijgen zijn aftrekbaar van de winst. Moet hij de producten nog gaan leveren,
dan kan hij die verplichting op de balans passiveren.
Als de tegenprestatie voor de donateurs symbolisch of erg klein is, rijst de vraag of er geen sprake is van een gift. Bij een symbolische tegenprestatie kan bij de donateur een beoordelingsbedoeling verondersteld worden. Maar bij de projectinitiator is dat erg onwaarschijnlijk: hij zet de crowdfunding op in het kader van zijn onderneming met een winstoogmerk en -verwachting.

Voor de heffing van omzetbelasting is hier sprake van een normale verkoop van producten onder vooruitbetaling van de vergoeding. Over die vooruitbetaling is omzetbelasting verschuldigd, en wel in de aangifte over de periode waarin de betaling is ontvangen. De datum van levering van het product is voor de
heffing van omzetbelasting niet van belang. De voorbelasting kan zonder beperking in aftrek worden gebracht.
Conclusie
Crowdfunding is een snel groeiend alternatief voor de tanende bancaire financiering. Het is met name van belang voor MKB-ondernemers: de financieringen die via crowdfunding zijn geregeld zijn omvatten voor 90%
bedragen tussen de 20.000 en 100.000 euro. Crowdfunding is ook een klantenbindmachine: investeerders worden deelgenoot, het genereert klantwaarde: zij zijn eerder geneigd om het product te kopen van de
onderneming waarin ze geïnvesteerd hebben. Een lucratieve vorm van kruisbestuiving is het gevolg. En met deze special in de hand kunnen de fiscale aspecten van crowdfunding u ook niet meer verrassen.
bron:
Bleijenberg Accountants-Adviseurs B.V.
Edisonbaan 23
3439 MN Nieuwegein

ondernemendleven

ondernemendleven