Covered bonds zijn voor Nederlandse banken inmiddels een grotere financieringsbron dan securitisaties. Het uitstaande bedrag van externe securitisaties daalde in 2015 met 22% tot EUR 58 miljard (waarvan EUR 55 miljard woninghypotheken betreft), terwijl het uitstaande bedrag aan covered bonds de afgelopen jaren juist is toegenomen tot EUR 61 miljard. De daling van de uitstaande externe securitisaties is mede het gevolg van een laag uitgiftevolume. In 2015 is voor EUR 5,5 miljard aan verpakte leningen geplaatst bij externe beleggers via nieuwe securitisaties van in Nederland gevestigde financiële instellingen. Dit is bijna de helft minder dan in 2014 en het laagste volume sinds 2009.

Bij securitisaties worden leningen van met name banken aan huishoudens en bedrijven gebundeld en als verhandelbaar schuldpapier verpakt en verkocht (via speciaal daarvoor opgezette securitisatievehikels). Securitisaties vormen op deze manier een financieringsbron voor met name banken. In de jaren na het ontstaan van de kredietcrisis (medio 2007) werden securitisaties niet of nauwelijks aan externe beleggers verkocht vanwege het aangetaste vertrouwen in deze producten. Wel vonden veel zogenoemde interne securitisaties plaats. Daarbij verkopen de banken de securitisaties niet door in de markt maar houden zij deze zelf aan, vooral om indien nodig te gebruiken als onderpand voor het verkrijgen van liquiditeit bij centrale banken.

Vanaf eind 2009 werden er weer externe securitisaties geplaatst, maar de emissievolumes bleven lager dan vóór de financiële crisis. Dat hangt samen met onder andere het stigma dat aan securitisaties is blijven kleven, de verscherpte regelgeving voor securitisaties en de afgezwakte kredietgroei.

Minder uitgiftes van securitisaties

In 2015 werd in totaal voor EUR 5,5 miljard aan Nederlandse securitisaties aan externe beleggers verkocht. Dit is EUR 4,8 miljard (-46%) minder dan in 2014 en het laagste volume sinds 2009 , toen de securitisatiemarkt na de kredietcrisis weer tot leven kwam. Voor securitisaties van woninghypotheken bedroegen de externe plaatsingen EUR 5,1 miljard, wat EUR 4,2 miljard (-45%) lager was ten opzichte van 2014. Deze daling, die is opgetreden ondanks dat de ECB haar opkooprogramma heeft uitgebreid met securitisaties, heeft verschillende oorzaken. Zo is sprake van een ongunstigere prudentiële behandeling, met name kapitaaleisen, van securitisaties voor investeerders ten opzichte van covered bonds (door banken uitgegeven schuldpapier met woninghypotheken als onderpand, ook wel gedekte obligaties genoemd). Dit vermindert de relatieve aantrekkelijkheid van securitisaties voor investeerders. Daarnaast zijn er minder uitgiftes van securitisaties door de gunstige financieringscondities op de financiële markten, onder andere door de ruime financieringsfaciliteiten van centrale banken, en door de lagere kredietgroei. Banken beperkten ook hun posities in hypotheken waardoor de financieringsbehoefte lager is. Relatief veel nieuwe hypotheken zijn verstrekt door nieuwe hypotheekaanbieders. Pensioenfondsen en verzekeraars zijn meer direct in hypotheken gaan investeren via onder andere deze hypotheekaanbieders.

Uitgiftes van Nederlandse securitisaties naar type/plaatsing

Naast de externe securitisaties vonden in 2015 ook nog voor EUR 14,8 miljard aan interne securitisaties plaats, EUR 0,5 miljard (-3%) minder dan in 2014. Zij dienden deels ter vervanging van aflopende interne securitisaties.

Ook afname van uitstaande securitisaties

Doordat per saldo meer externe securitisaties afliepen dan er zijn uitgegeven, daalde het uitstaande bedrag aan externe securitisaties in 2015 met EUR 17 miljard (-22%) tot EUR 58 miljard . Securitisaties van woninghypotheken vormde daarvan het overgrote deel; zij liepen met EUR 15 miljard (-22%) terug tot EUR 55 miljard.

De uitstaande interne securitisaties namen af met EUR 16 miljard (-9%) tot EUR 165 miljard, waarvan gesecuritiseerde woninghypotheken ook verreweg het grootste bestanddeel vormen (-9% tot EUR 157 miljard). Een mogelijke reden van deze daling is dat interne securitisaties, welke aangehouden worden voor liquiditeitsmanagement, in de recent ingevoerde Europese liquiditeitsregelgeving niet meer meetellen in de liquiditeitsbuffers.

De totale uitstaande securitisaties krompen in 2015 daardoor met EUR 33 miljard (-13%) tot EUR 223 miljard en bereikten daarmee het laagste niveau sinds 2007.

Uitstaande Nederlandse securitisaties naar type/plaatsing

Meer covered bonds dan gesecuritiseerde woninghypotheken

Door de sterke afname van de externe securitisaties zijn covered bonds voor het eerst omvangrijker als financieringsbron van woninghypotheken dan securitisaties De externe securitisaties gebaseerd op woninghypotheken, zogenoemde Residential Mortgage-Backed Securities (RMBS), zijn sinds het hoogste niveau in 2007 van EUR 94 miljard met bijna 42% gekrompen tot EUR 55 miljard eind 2015. Ten opzichte van de totaal uitstaande Nederlandse woninghypotheken was dit een halvering naar 8,3%. Daarentegen is de uitgifte van covered bonds sterk toegenomen. Vooral in 2010 en 2011 hebben Nederlandse banken veel covered bonds uitgegeven(circa EUR 14 miljard per jaar). Banken konden toen namelijk moeilijk ongedekte financiering aantrekken onder invloed van de Europese schuldencrisis. Daardoor was het uitstaande bedrag gegroeid tot EUR 61 miljard eind 2013. In 2014 en 2015 is respectievelijk EUR 3,9 miljard en EUR 4,6 miljard geëmitteerd tegen aantrekkelijke fundingkosten, als gevolg van onder andere het covered bond opkoopprogramma van de ECB. Daar komt bij dat covered bonds, via conditional-pass through covered bonds, ook interessanter zijn geworden voor kleinere banken omdat bij dit type covered bonds relatief meer financiering aangetrokken kan worden per hypotheek. Na een lichte daling in 2014 steeg het uitstaande bedrag in 2015 daardoor weer tot EUR 61 miljard, ofwel 9,3% van de uitstaande woninghypotheken.

Uitstaande Nederlandse externe RMBS en covered bonds

De toename van de covered bonds als financieringsmiddel van woninghypotheken ving tot eind 2013 de daling bij securitisaties meer dan volledig op. Daardoor was de totale gedekte financiering van woninghypotheken opgelopen tot 20,8% In de afgelopen twee jaar is dit echter afgenomen tot 17,6%, ongeveer gelijk aan het niveau in 2006, en zijn er dus minder woninghypotheken gefinancierd met externe securitisaties en covered bonds.